Denetim eksikliklerinde en sık rastlanan kalemlerden biri, eksik ya da güncel olmayan proje çizimleridir. Yangın tesisatı projesi, yangın algılama ve ihbar sistemi projesi, havalandırma tesisatı projesi ve proses hatlarına ait P&ID şemaları bu setin ana parçalarıdır.
Bu yazıda hangi dokümanın hangi tesisatı anlattığını, denetimlerde neden istendiğini ve doküman setinin doğru sırayla nasıl toplanacağını anlatıyoruz.
Hangi doküman hangi tesisatı anlatır?
Her tesisat türünün kendi dokümanı vardır ve birbirinin yerine geçmez:
- Yangın tesisatı projesi: sprinkler, hidrofor, pompa grubu ve yangın dolaplarının yerleşimi
- Yangın algılama ve ihbar projesi: dedektör, ihbar butonu, panel ve yönlendirme sisteminin kapsamı
- Havalandırma tesisatı projesi: kanal, fan, kapı ve besleme-egzoz düzeni
- P&ID: proses hatlarının vanaları, ölçüm ve kontrol donanımlarıyla birlikte gösterimi
Yangın ve algılama projelerinde dokümanın rolü
Yangın tesisatı ve algılama projeleri, sistemin hangi alana yayıldığını, hangi noktaların korunduğunu ve ihbarın nereye gittiğini gösterir. Kurulu ama dokümanı olmayan bir tesiste, sistemin kapsamının doğru olduğu gösterilemez.
Bu yüzden proje çizimi, kurulumdan bağımsız bir görsel iş değil, sistemin kapsamını kanıtlayan dokümandır.
Havalandırma tesisatı projesi
Havalandırma projeleri, kanal güzergâhlarını, fan kapasitelerini ve besleme-egzoz dengesini gösterir. Özellikle toz, duman veya patlayıcı ortam riski bulunan işletmelerde bu proje, patlamadan korunma çalışmalarının da girdisidir.
Proses hatlarında P&ID
Proses tarafında P&ID, hatların üzerindeki vanaları, ölçüm noktalarını ve emniyet donanımlarını gösterir. Yangın ve havalandırma projeleri alanı tarif ederken, P&ID prosesi tarif eder.
Tesis değişikliklerinde P&ID'nin revizyonu atlanırsa, doküman ile saha arasında birikmiş sapmalar ortaya çıkar.
Denetimlerde eksiklik olarak görülen durumlar
Sahada en sık gördüğümüz tablo, tesisin kurulmuş olması ama doküman setinin eksik olmasıdır. Projeleri hiç olmayan tesisler olduğu gibi, projeleri değişen tesisi yansıtmayan tesisler de vardır.
Bu eksiklikler müfettiş tutanağında tek tek yazılır ve kapatılması için süre verilir. Denetim eksiklik giderme hizmetimiz, tutanaktaki maddeleri ayrıştırıp iş planına dönüştürüyor.
Doküman setini toplamanın sırası
Aşağıdaki sıra, eksik doküman setini baştan sona toparlamak için sahadan çıkardığımız en sağlam yol:
- Mevcut dokümanların çıkarılması ve hangilerinin güncel olmadığının belirlenmesi
- Saha gezisiyle tesisin bugünkü hâlinin tespiti
- Eksik projelerin çizimi: yangın, algılama, havalandırma
- Proses hatları için as-built P&ID hazırlanması
- Tüm dokümanların tek dosyada derlenmesi ve revizyon takibine bağlanması
Sık sorulan sorular
- P&ID, yangın tesisatı projesinin yerine geçer mi?
- Geçmez. Yangın tesisatı projesi yangın hattının kapsamını, P&ID ise proses hatlarını gösterir. İkisi ayrı dokümandır ve birlikte sunulur.
- Tesisimizde hiç proje yok, nereden başlamalıyız?
- Saha tespitiyle başlıyoruz. Mevcut tesisin ölçülüp fotoğraflanarak doküman setine dönüştürülmesi, sonraki tüm çalışmaların temeli olur.
- Projeler hangi sırayla hazırlanır?
- Önce riski en yüksek tesisatın projesi çizilir; ancak pratikte saha tespiti tek gezide toplanıp işler paralel yürütülebilir.